Abantu benshi bizera ko Imana ari imwe rukumbi kandi Isumba byose,kandi koko ni ko biri ariko ntibasobanukirwa neza icyo kuba Imana ari Imwe kandi Isumba byose bisobanuye. Nyamara ni ikintu cy’ingenzi cyane ko abantu basobanukirwa ibyo bizera, cyane cyane ibyerekeye Imana, kuko nta kintu na kimwe gisumbira umuntu Imana ye.

 

By Muhire Norbert | Views : 16380 | Kuya 12-16-2015 19:32



Bibiliya ni yo nkomoko y’ubumenyi nyakuri bwerekeye Imana yarememye ijuru n’isi, ariyo yitwa Imana imwe kandi Isumba byose.

Hari byinshi muri Bibiliya udasobanukirwa iyo utifashishije ubumenyi bw’amateka cyangwa ngo wumve indimi nk’uko bikwiriye.

"kuvuga ko Imana isumba byose bivuze iki?kuvuga ko Imana ari imwe bisobanuye iki?

Benshi bibwira ko ibi bidakeneye gusonurwa ahubwo ko ngo byumvikana ijana kw’ijana.

ibi ni Ukwibeshya. Bene iyi myumvire kenshi na kenshi igirwa n’abantu badatekereza ku byo bemera mu buryo bwimbitse, kandi bene aba bariganywa n’ubushukanyi bunyuranye.

Nta kintu kigirwa impaka kuruta ubumwe bw’Imana. Kuko Bibiliya ari amagambo y’Imana yahishuriye abo yatoranyije mu gihe cyabo, hari byinshi muri Bibiliya bidusaba gusobanukirwa amateka y’igihe byinjiriye mu mvugo y’abantu; kandi kuko Bibiliya yanditswe mu rurimi rw’abantu, byinshi ubisobanukirwa iyo umenye neza uko indimi zikoreshwa.

Mbere yo gusobanukirwa ubumwe bw’Imana, ni ngombwa ko ubanza gusobanukirwa uko kuvuga ngo Imana isumba byose byinjiye mu mateka y’abantu n’icyo bisobanuye.

Imana isumba byose :
Ijambo “imana” (“i” ntoya) yitwa ´El cyangwa Elohim mu Ruheburayo, ari ryo twandika “Imana” (“I” nkuru). ´El/ Elohim bivuga Imana cyangwa imana. Bityo rero igitangaza si mu myandikire ahubwo kiri mu myemerere/imyizerere.

Mu Ruheburayo nta myandikire igaragaza ko “i” ibanza ari inyajwi cyangwa ari nkuru. Ariko twandika Imana (“I”nkuru) kugira ngo bigaragare ko turimo kuvuga Imana itandukanye n’ibindi byitwa imana (ibigirwamana). Iyi ni imyumvire iteye imbere cyane; uretse y’uko yihariwe n’abizera ko hariho Imana imwe y’ukuri gusa (monotheism)—nyamara si ko byahoze kandi n’ubu ntibyemerwa n’abantu bose ku isi. Igihe cyose ugereranyije ibintu cyangwa abantu, uvuga uti “iki kintu kiruta ibindi” cyangwa “runaka aruta abandi” muri ibi n’ibi. Dukoresheje iki kigereranyo, birasa n’aho kuvuga ko Imana isumba byose ari ukuyigereranya n’ibindi bintu cyangwa izindi Mana. None se Imana yagereranywa n’ibindi bintu? Ubundi umuntu agereranya ikintu n’ikindi, n’umuntu ageranywa n’abandi bantu. Iyo ugereranije umuntu n’ikintu, uba utazi gukoresha ururimi neza. Ariko tuzi neza ko ururimi rukoreshwa neza muri Bibiliya.

Iyo Bibiliya ivuze iti “Imana isumba byose” iba imenyesha ko mu ruhando rw’ikitwa Imana cyose ari nta gihwanye n’Imana. Ubundi mu bihe bya kera, urugero mu gihe cya Aburahamu, mbere ye ndetse na nyuma ye buri gihugu cyagiraga imana nyinshi (polytheism), ndetse ubundi ugasanga muri izo mana hariho izwi nk’imana iruta izindi muri icyo gihugu. Mu gihugu cya Uri y’Abakaludaya (aho Aburahamu yakomotse) naho ni uko byari bimeze. Ni cyo cyatumwe Imana yibutsa abana ba Isirayeli ati, “Kera ba sogokuruza babaga hakurya ya rwa ruzi, ndetse Tera se wa Aburahamu, se wa Nahori, bakoreraga izindi mana.” (Yosuwa 24:2) Ariko nyuma Aburahamu yaje guhamagarwa n’indi Mana kandi yumvira uko guhamagarwa, aragenda ava mu gihugu cy’ababyeyi be ajya mu kindi.

Hashije igihe amenye ko iyo mana yamuhamagaye ari yo Mana y’ukuri, Aburahamu ahura n’umwami witwa Melikisedeki; uwo Melikisedeki  amuhesha umugisha avuga aya magambo ati “Aburamu ahabwe umugisha n'Imana Isumbabyose, nyir'ijuru n'isi, kandi Imana Isumbabyose ihimbazwe, yakugabije ababisha bawe.” (Itangiriro 14:19-20).

Aburamu akiva aho nawe yatangiye kwatura ko Imana isumba byose. Icyo tutazi ni uko Aburamu yaba yari yaramenye Imana muri ubu buryo. Ariko birasanzwe ko iyo umuntu akurikiye Imana, Imana igenda imwihishurira buhoro buhoro, rimwe muri ubu buryo, ubundi buriya buryo, kugeza igihe uzavira kuri iyi si. Bitewe n’uwo uwo Melikisedeki yari we, ntibitangaje ko hari icyo Aburamu yaba yaramwigiyeho. Kugeza ubu rero, “Imana isumba byose” ni ijambo rigaragara muri Bibiliya kenshi (inshuro zigera 110), cyane cyane muri Zaburi no muri Daniyeli.

Wakwibaza uti bisobanuye iki? Icya mbere ni icyo nakomojeho haruguru, ko Imana ya Melikisedeki na Aburahamu isumba ikindi cyitwa imana cyose, haba mu bihe byashije cyangwa ubu, cyangwa ikizaza. Mu yandi magambo iri hejuru y’ikindi cyose abantu bayisimbuza. Ni byinshi abantu bagerageza gushyira mu mwanya w’Imana ya Melikisedeki, Aburahamu na Israel, ariko inkuru nkufitiye uyu munsi ni uko Imana yabo Isumba ibyo bintu byose abantu bagerageza gushyira hejuru. Ntabushobozi buhari bwo gusumbisha ikintu icyo ari cyo cyose Imana ya Aburahamu. Ubwo rero mu by’ukuri niba Imana y’ Aburahamu ari yo Mana yawe, urahirwa. Ni yo Usumba byose kandi uhebuje izindi mana zose (Zaburi 97:9), iri hejuru mu ijuru kandi izirinenge (Yesaya 57:15), ifite icyubahiro gihebuje, ni Umwami w’Icyubahiro, kandi ni we mbaraga z’abayiringira mu kuri bose.

Kuki bivugwa ko Imana isumba izindi mana zose kandi hariho Imana imwe?

Nubwo imana ziriho mu bitekerezo by’abantu atari impamo, ntiwabuza abibwira ko ziriho kubyibwira. Reka ahubwo ngaruke ku ngingo igenzweho, nsobanure ubumwe bw’Imana icyo ari cyo.
Imana imwe. Sinzi impamvu abantu benshi bakunda kongeraho “rukumbi” ku “Imana imwe”, nkaho kuvuga ko ari Imana “imwe” bidahagije. Uku gushimangira gutuma hongerwaho “rukumbi” gukomoka mu mpaka nyinshi zigibwa ku byerekeye ubumwe bw’Imana. Ariko, kuvuga ko Imana ari “imwe” bisobanuye iki? Mbibutse yuko kwibwira ko gusobanura iyi ngingo atari ngombwa, ari ukwirengagiza k’ubutamenya.

Mose yigishije Abisirayeri ko Imana ari imwe: “Kuva uyu munsi rero, mumenye kandi muzirikane ko Uhoraho ari we Mana igenga ijuru n'isi. Nta yindi mana ibaho” (Gutegeka 4:39). Si hano honyine ahubwo ni kenshi Bibiliya itanze ubu buhamya (Urugero, Gutegeka 6:4-5; Yesaya 45:5; Malaki 2:10; Mariko 12:32; 1 Timoteyo 2:5).
Bibiliya ivuga ko hariho Imana imwe, kandi ahandi ikavuga ko Data, Umwana n’Umwuka Wera ari Imana (Matayo 28:19). Mu by’ukuri indangakamere z’ubumana zirihariye, ntizisangiye n’abamarayika cyangwa ikindi kiremwa icyo ari cyo cyose, mu ijuru cyangwa munsi y’ijuru. Nyamara Bibiliya yuzuyemo aho izo ndangagaciro zayo zifitwe na Data wa twese, n’Umwana n’Umwuka. (Hariho abatemera ko Imana yagira umwana, ariko abo kubasubiza biroroshye uretse ko uyu atari umwanya wo gusesengura icyo Bibiliya ivuga kuri iyo ngingo.) Ibi se byasobanurwa bite? Icya mbere, uko abantu bumva “rimwe” si ko Imana ibyumva. Urugero, mu Gitabo cya mbere cya Mose bita Itangiriro, umugabo n’umugore bashyingiranywe bitwa “umubiri umwe,” nyamara tubona ari babiri. Kenshi Imana yabwiraga abana ba Isirayeli nk’aho ari umuntu umwe, ariko ubundi ikabafata n’abantu benshi. Izi zari ingero gusa kandi muri Bibiliya ziruzuye.

Iyo bivugwa ko Imana ari Imana. Bisobanura ko Data, Umwana n’Umwuka ari umwe—basangiye kamere y’ubumana. Ntibivuga rimwe mu buryo bw’imitekerereze yacu ya ki muntu; ahubwo Imana ni imwe mu mvugo y’Umwuka, kuko Imana ari Umwuka, kandi abayitekereza bagomba kuyitekereza batyo. Iyo umuntu abishyize mu mubiri arahabanya. Ni cyo gituma Pawulo yagize ati:
“Icyakora ubwenge tubuvuga mu batunganijwe rwose, ariko ubwo bwenge si ubw'iki gihe cyangwa ubw'abatware b'iki gihe bashyiraho.

Ahubwo tuvuga ubwenge bw'ubwiru bw'Imana ari bwo bwenge bwahishwe, Imana yaringanije ibihe byose bitarabaho ngo buduheshe icyubahiro. Mu batware b'iki gihe nta wabumenye, kuko iyo babumenya ntibaba barabambye Umwami w'icyubahiro.” (1 Abakorinto 2:6-8)

Yesu/Yezu niwe waduhishuriye Imana mu buryo busesuye (Yohana 1:18; 14:9). Iyo umuntu ashatse kumenya Imana akuyemo Yesu, arahabanya. Ntabwo twasoza tutibukiranyije amagambo akomeye yavuzwe n’Intumwa yahoze irwanya Yesu ariko hanyuma ikaza gusobanukirwa neza uwo ari we,uwo ni Pawulo: “kuko Imana yashimye ko kūzura kwayo kose kuba muri we [Yesu]” (Abakolosayi 1:19). Ahasigaye, “ubuntu bw'Umwami wacu Yesu Kristo, n'urukundo rw'Imana, no kubana n'Umwuka Wera bibane namwe mwese” (2 Abakorinto 13:14). Aya ni amagambo agaragaza ko ubumwe bw’Imana ari Ubutatu, kandi Ubutatu bwayo ari Ubumwe.

                                                          Umukozi w'Imana Fred Kiiza



Amazina
E-mail
Igitekerezo
 
 








Copyright © 2015 umurashi.rw | Desinged by Giganet Web Developers.Ltd